Γιαννης Α. Μυλοπουλος

Η πιο σημαντική εκδήλωση της κλιματικής αλλαγής στην περιοχή της Μεσογείου είναι η συχνότερη εμφάνιση ακραίων φαινομένων. Περίοδοι ξηρασίας εναλλάσσονται συχνότερα με υγρές περιόδους κατακρημνισμάτων μεγάλης έντασης τα τελευταία χρόνια. Με αποτέλεσμα η καλοκαιρινή λειψυδρία να διαδέχεται φαινόμενα πλημμυρικών καταστροφών το χειμώνα. Φέτος, για πρώτη φορά στην πρόσφατη τουλάχιστον ιστορία, πλημμύρισε η λίμνη της Καστοριάς. Μια λίμνη που τη συνηθίσαμε να δίνει τον αγώνα της επιβίωσης, αντιμετωπίζοντας συχνά πρόβλημα εξάντλησης των υδατικών της αποθεμάτων, σήμερα δεν αντέχει το νερό που έχει συγκεντρωθεί από τα χιόνια και τις καταιγίδες στη λεκάνη απορροής της και υπερχειλίζει, κατακλύζοντας τις παραλίμνιες περιοχές. Ο σχεδιασμός των έργων αντιπλημμυρικής προστασίας της, επειδή ακριβώς στηρίχθηκε σε πλημμυρικά επεισόδια του παρελθόντος, δεν μπορούσε να λάβει υπόψη του τα ασυνήθιστα αυξημένα ύψη του νερού που για πρώτη φορά σημειώνονται στην περιοχή. Είναι προφανές ότι η ανάγκη προσαρμογής στις νέες κλιματικές συνθήκες επιβάλλει τον επανασχεδιασμό των αντιπλημμυρικών έργων παντού. Αν η πλημμύρα είναι ασυνήθιστη στο βορειοδυτικό άκρο της χώρας, στο βορειοανατολικό δε συμβαίνει το ίδιο. Οι καταστροφικές πλημμύρες κατά μήκος του ποταμού Έβρου είναι αναμενόμενες, καθώς επαναλαμβάνονται σε τακτά διαστήματα κατά την υγρή περίοδο τελευταία. Κι αυτό πριν ακόμη εμφανιστούν οι εκδηλώσεις του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής. Εδώ περισσότερο έχουμε να κάνουμε με ακραίες συμπεριφορές του Ελληνικού κράτους, το οποίο αν και γνωρίζει το χρόνιο πρόβλημα, αντί να προβλέπει επεμβαίνοντας εκ των προτέρων, προτιμά να αποκαθιστά εκ των υστέρων. Καταβάλλοντας τεράστιες αποζημιώσεις στους ανά διετία συνήθως πληττόμενους κατοίκους της περιοχής. Η ριζική αντιμετώπιση του προβλήματος του Έβρου προβλέπει την ενεργοποίηση αυτού που σήμερα διεθνώς είναι γνωστό ως υδροδιπλωματία. Στις περιπτώσεις δηλαδή των διακρατικών ποταμών, όπου η συγκράτηση των υδάτων και η ανάσχεση της πλημμυρικής απορροής πρέπει να γίνει εκτός της εδαφικής κυριαρχίας της χώρας που πλήττεται, αναλαμβάνονται διπλωματικές πρωτοβουλίες συνεννόησης και συνεργασίας με τις γειτονικές χώρες. Η κρατική ευθύνη στην περίπτωσή μας αυξάνει κατακόρυφα, αν σκεφτεί κανείς ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση όχι απλώς προβλέπει, αλλά στην οδηγία-πλαίσιο για το νερό, που ψηφίστηκε από το ελληνικό κοινοβούλιο το 2003, επιβάλλει τέτοιες διαδικασίες διακρατικής συνεργασίας. Ακραία φαινόμενα λοιπόν πλήττουν τη χώρα παντού. Μόνο που η ευθύνη μιας οργανωμένης πολιτείας δεν είναι απλώς να τα παρακολουθεί αλλά να επεμβαίνει, ενσωματώνοντας τις νέες συνθήκες στους σχεδιασμούς της.